Jak AI zmienia pracę prawnika: zadania, granice, ryzyka

Po tej lekcji ocenisz, które zadania w kancelarii AI może przyspieszyć, a które zawsze zostają po stronie prawnika. Poznasz też trzy ryzyka, od których zaczyna się każda rozmowa o AI w zawodzie zaufania publicznego.

Co naprawdę potrafi generatywna AI

Duże modele językowe (ang. large language models, LLM) przewidują kolejne fragmenty tekstu na podstawie ogromnych zbiorów danych. Dzięki temu świetnie streszczają, porządkują, tłumaczą, porównują wersje dokumentów i piszą pierwsze szkice. Nie „znają prawa” w taki sposób jak Ty: nie sprawdzają same, czy przepis obowiązuje, czy wyrok istnieje i czy sygnatura jest prawdziwa, chyba że narzędzie zostało połączone z wiarygodną bazą i pokazuje źródła.

W kursie towarzyszy Ci fikcyjna Kancelaria Radców Prawnych Lis i Wspólnicy z Poznania: dwie partnerki, czterech radców, dwoje aplikantów i asystentka. Partnerka Marta Lis chce sprawdzić, gdzie AI odciąży zespół, nie narażając tajemnicy zawodowej ani jakości porad. W kolejnych lekcjach przejdziesz z nią przez umowy, research, pisma procesowe, zarządzanie kancelarią i etykę.

Zadania: gdzie AI pomaga, a gdzie decydujesz Ty

Prace w kancelarii można podzielić na trzy grupy.

• Zadania tekstowe i powtarzalne: streszczenie długiej umowy, wypisanie terminów i kar umownych, porównanie dwóch wersji projektu, szkic maila do klienta, uporządkowanie notatek ze spotkania. Tu AI daje największą oszczędność czasu.
• Zadania analityczne z weryfikacją: wstępne wskazanie ryzykownych klauzul, lista pytań do klienta, plan researchu, pierwsza wersja argumentacji. AI podsuwa materiał, ale każdy wniosek sprawdzasz w przepisach i orzecznictwie.
• Zadania zastrzeżone dla prawnika: ocena prawna konkretnej sytuacji, rekomendacja dla klienta, podpis pod pismem, strategia procesowa, decyzja o ugodzie. Za nie odpowiadasz osobiście i tego AI nie przejmuje.

Zasada wspomagającego charakteru AI wynika m.in. z § 23e Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i rekomendacji KIRP.

Samorządy zawodowe mówią o tym wprost. Krajowa Izba Radców Prawnych opublikowała rekomendacje korzystania z narzędzi AI przez radców prawnych, obowiązujące od 28 maja 2025 r. Kładą nacisk na nadzór człowieka, weryfikację wyników i ochronę tajemnicy. Naczelna Rada Adwokacka w czerwcu 2026 r. dodała do Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu § 23e: korzystanie z narzędzi technologicznych może mieć wyłącznie charakter wspomagający i nie zwalnia adwokata z osobistej odpowiedzialności za treść czynności.

Trzy ryzyka, które musisz znać od pierwszego dnia

1. Halucynacje. Model potrafi wygenerować przekonująco brzmiący, ale nieistniejący wyrok, artykuł albo cytat z komentarza. Najbardziej znany przykład pochodzi z USA: w sprawie Mata przeciwko Avianca sąd federalny w Nowym Jorku nałożył w czerwcu 2023 r. sankcję 5000 USD na prawników, którzy złożyli pismo z orzeczeniami zmyślonymi przez czat AI. W polskiej praktyce zasada jest ta sama: każdą sygnaturę sprawdzasz w oficjalnym źródle.

2. Poufność. Art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych i art. 6 Prawa o adwokaturze nakładają obowiązek zachowania w tajemnicy wszystkiego, o czym dowiedziałeś się w związku z pomocą prawną. Wklejenie akt do darmowego czatu, który może używać rozmów do trenowania modeli, może naruszyć ten obowiązek, a przy danych osobowych także RODO.

3. Nadmierne zaufanie. Odpowiedź AI brzmi pewnie nawet wtedy, gdy jest błędna. Rekomendacje CCBE, czyli Rady Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Europy (przewodnik z 2 października 2025 r.), podkreślają, że prawnik musi rozumieć ograniczenia technologii i samodzielnie weryfikować wyniki.

Na podstawie rekomendacji KIRP (2025) i przewodnika CCBE (2025).

Jak zacząć w małej kancelarii

Marta Lis nie zaczyna od zakupu drogiej platformy. Najpierw robi listę dziesięciu czynności, które zajmują zespołowi najwięcej czasu, i przy każdej zadaje dwa pytania: czy w tym zadaniu pojawiają się informacje objęte tajemnicą i czy wynik da się łatwo sprawdzić. Na start wybiera zadania o niskim ryzyku, na przykład redakcję językową pisma bez danych klienta, streszczenie publicznie dostępnej ustawy czy przygotowanie checklisty dokumentów do założenia spółki. Zadania z danymi klientów przenosi dopiero do narzędzia, które kancelaria sprawdziła pod kątem umowy z dostawcą, ustawień trenowania i lokalizacji danych (o tym w module 7).

Najważniejsze w 3 punktach

1. AI dobrze streszcza, porządkuje i szkicuje, ale nie weryfikuje sama prawdziwości przepisów i orzeczeń.
2. Ocena prawna, porada, strategia i podpis zostają po stronie prawnika, co potwierdzają rekomendacje KIRP i § 23e zasad etyki adwokackiej.
3. Trzy ryzyka na start to halucynacje, poufność i nadmierne zaufanie do pewnie brzmiących odpowiedzi.

Źródła

• Ustawa z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, t.j. Dz.U. 2024 poz. 499, art. 3 ust. 3: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000499
• Ustawa z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, t.j. Dz.U. 2024 poz. 1564, art. 6: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001564
• KIRP, Rekomendacje korzystania z narzędzi AI przez radców prawnych, obowiązują od 28.05.2025 (komunikat OIRP w Krakowie): https://oirp.krakow.pl/dla-radcow/aktualnosci/rekomendacjekorzystania-z-narzedzi-ai-przez-radcow-prawnych/
• Prawo.pl, „Adwokat a AI: zmiany w zasadach etyki” (§ 23e Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej, czerwiec 2026): https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/adwokat-ai-zmiany-w-zasadach-etyki,1546668.html
• CCBE, Guide on the use of generative AI by lawyers, 2.10.2025: https://www.ccbe.eu
• Mata v. Avianca, Inc., No. 22-cv-1461 (S.D.N.Y.), postanowienie o sankcjach z 22.06.2023: https://www.courtlistener.com/docket/63107798/mata-v-avianca-inc/

Materiał edukacyjny, nie porada prawna. Stan prawny na październik 2026.