Przejdź do treści
Systemy wbudowane i IoT na ESP32: jak zbudować urządzenie IoT od zeraModuł 1 · lekcja 1 z 3
Za darmo4 min czytania

Moduł 1 · Podstawy mikrokontrolerów i pierwsze kroki

Wprowadzenie do systemów wbudowanych i IoT

Po tej lekcji odróżnisz system wbudowany od zwykłego komputera, rozpoznasz warstwy typowego rozwiązania IoT i zaplanujesz pierwszy projekt kursu: monitoring chłodni w małej piekarni.

Czym jest system wbudowany

System wbudowany to komputer zamknięty w urządzeniu, który wykonuje jedno lub kilka ściśle określonych zadań. Pralka, czytnik kart w autobusie, sterownik pieca gazowego, licznik energii czy kontroler drukarki 3D mają w środku mikrokontroler: mały układ, który łączy procesor, pamięć programu, pamięć RAM i peryferia (wejścia, wyjścia, przetworniki, liczniki) w jednym chipie.

Od laptopa różni go kilka cech:

  • Jedno zadanie. Program startuje razem z zasilaniem i działa w pętli, często latami, bez użytkownika przy klawiaturze.
  • Ograniczone zasoby. Mikrokontroler ma setki kilobajtów RAM zamiast gigabajtów. ESP32 ma 520 KB SRAM, a popularny ATmega328P z Arduino Uno R3 tylko 2 KB.
  • Kontakt ze światem fizycznym. Czyta czujniki i steruje elementami wykonawczymi (diody, przekaźniki, silniki). Błąd w programie może oznaczać ciepłą chłodnię albo włączoną grzałkę, a nie tylko zawieszone okno.
  • Wymagania czasowe. Część zadań musi wykonać się w określonym czasie: odczyt enkodera, reakcja na przycisk awaryjny, sterowanie silnikiem.
  • Energia. Urządzenie na baterii musi większość czasu spać. ESP32 w trybie deep sleep pobiera według dokumentacji producenta około 10 µA.

Od urządzenia do IoT: cztery warstwy

Internet rzeczy (IoT) to urządzenia wbudowane, które wymieniają dane przez sieć. Każde rozwiązanie IoT da się rozpisać na cztery warstwy. Ta mapa przyda Ci się w każdym module kursu.

Cztery warstwy rozwiązania IoT

Podział stosowany w tym kursie.

Błędy zwykle wychodzą na styku warstw: czujnik daje poprawny odczyt, ale urządzenie gubi Wi-Fi; broker działa, ale nikt nie zauważa, że od godziny nie przychodzą pomiary. Dlatego w kursie projektujesz zawsze całość, a nie tylko szkic na płytce.

Przykład, który przejdzie przez cały kurs

Piekarnia Kowalskich w Łodzi ma dwie chłodnie na masło, śmietanę i nadzienia. Jak każde przedsiębiorstwo spożywcze musi stosować procedury oparte na zasadach HACCP (art. 5 rozporządzenia (WE) nr 852/2004), a jedną z nich jest skuteczne monitorowanie krytycznych punktów kontroli. Dziś pracownik dwa razy dziennie spisuje temperaturę z termometru na kartkę. Problem: nikt nie wie, co działo się w nocy, a awaria agregatu wychodzi na jaw rano.

Twoje zadanie w kursie: zbudować na ESP32 czujnik, który co minutę mierzy temperaturę i wilgotność, wysyła dane przez Wi-Fi do brokera MQTT, zapisuje historię i alarmuje, gdy temperatura zbyt długo przekracza próg ustalony w planie HACCP piekarni. Po drodze zbudujesz też dwa mniejsze projekty: stację pogodową na baterii i sterowanie oświetleniem z telefonu.

To przykład edukacyjny. Próg temperatury i sposób dokumentowania pomiarów ustala zakład w swoim planie HACCP, a nie programista.

Typowe zastosowania i ograniczenia

Systemy wbudowane z łącznością spotkasz w automatyce budynków (ogrzewanie, oświetlenie, liczniki), rolnictwie (wilgotność gleby, nawadnianie), logistyce (temperatura w transporcie), przemyśle (stan maszyn, liczniki produkcji) i domu (czujniki otwarcia, gniazdka z pomiarem energii).

Zanim zaczniesz budować, odpowiedz na trzy pytania:

Trzy pytania przed projektem IoT

Odpowiedzi zapisz w dokumentacji projektu.

Urządzenie, które wysyła dane do sieci, jest też celem ataku. Od 1 sierpnia 2025 r. urządzenia radiowe łączące się z internetem, sprzedawane w UE, muszą spełniać wymagania cyberbezpieczeństwa z rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/30, a rozporządzenie (UE) 2024/2847 (Cyber Resilience Act) wprowadza kolejne obowiązki dla producentów. Do bezpieczeństwa wrócisz w module 4 i w projekcie końcowym.

Informacje o przepisach w tej lekcji to materiał edukacyjny, nie porada prawna.

Najważniejsze w 3 punktach

  1. System wbudowany to mikrokontroler z jednym zadaniem, ograniczonymi zasobami i kontaktem ze światem fizycznym.
  2. Rozwiązanie IoT ma cztery warstwy: urządzenie, łączność, wymianę danych i aplikację; projektujesz je razem.
  3. Przed budową ustal, co mierzysz, jak zasilasz i łączysz urządzenie oraz co się stanie przy awarii łączności.

Źródła

Materiały do pobrania

Pliki do ćwiczeń są dostępne w abonamencie.

  • Pierwszy program: Blink, port szeregowy i informacje o układzieModuł 1: blink_serial, info_ukladu (lekcja 1.3), lista pinów ESP32 (lekcja 1.2), rozwiązania3 KBDostępne w abonamencie
  • Przycisk z debouncingiem, PWM i licznik impulsów na przerwaniuModuł 2: szkice do lekcji 2.1–2.3, pwm_tabela.py, rozwiązania5 KBDostępne w abonamencie
  • Kalibracja ADC, skaner I2C, BME280, DS18B20 i HC-SR04Moduł 3: adc_kalibracja.csv i kalibracja.py (lekcja 3.1), szkice do lekcji 3.2–3.3, rozwiązania5 KBDostępne w abonamencie
  • Wi-Fi z limitem czasu, serwer BLE i POST przez HTTPSModuł 4: wifi_stacja, ble_temperatura, http_pomiar, wzór secrets.h, rozwiązania5 KBDostępne w abonamencie
  • Konfiguracja Mosquitto, klient MQTT na ESP32 i log z chłodniModuł 5: piekarnia.conf, acl, esp32_mqtt, log_chlodnia.csv i analiza_logu.py (lekcja 5.3)5 KBDostępne w abonamencie
  • Zadania, kolejka, muteks i diagnostyka pamięci w FreeRTOSModuł 6: zadanie_dioda, kolejka_mutex, diagnostyka (lekcje 6.1–6.3), rozwiązania4 KBDostępne w abonamencie
  • Projekty: stacja na baterii, witryna MQTT i projekt końcowy chłodniModuł 7: bateria.py, stacja_pogodowa, witryna_mqtt, chlodnia_projekt, pomiary_tydzien.csv i alerty.py14 KBDostępne w abonamencie

Następna: Architektura ESP32 i Arduino: różnice i zastosowania

20 lekcji, pliki i certyfikat w abonamencie.

Program kursu

Karta wymagana · anulujesz jednym kliknięciem · Mam już konto