Moduł 1 · Start: szkielet promptu, poprawianie odpowiedzi i bezpieczeństwo
Szkielet promptu: rola, zadanie, kontekst, format i ton
Po tej lekcji złożysz prompt z pięciu części: roli, zadania, kontekstu, formatu i tonu. Ten szkielet wykorzystasz w każdej kolejnej lekcji kursu, bo wszystkie gotowe prompty z biblioteki są na nim zbudowane.
Prompt „napisz maila do klienta” zwykle daje tekst poprawny i bezużyteczny: za długi, za grzeczny, bez konkretów, które znasz tylko Ty. Czat nie wie, kim jest klient, co się wydarzyło i czego od niego chcesz. Te informacje musisz mu podać, a szkielet promptu pilnuje, żeby żadnej nie zabrakło.
Pięć części, z których składasz polecenie
Każda część odpowiada na jedno pytanie, które czat zadałby Ci, gdyby mógł.
- Rola: z czyjej perspektywy ma pisać? Na przykład „jesteś doświadczoną asystentką biura rachunkowego”. Rola ustawia słownictwo i poziom szczegółów.
- Zadanie: co dokładnie ma powstać? Jeden czasownik i jeden wynik: „napisz odpowiedź”, „streść”, „zaproponuj trzy tytuły”.
- Kontekst: co czat musi wiedzieć, żeby nie zgadywać? Kto jest odbiorcą, co się stało, jakie są ograniczenia, czego nie wolno obiecać.
- Format: jak ma wyglądać wynik? Długość, układ (lista, tabela, akapity), elementy obowiązkowe, na przykład temat maila.
- Ton: jak ma brzmieć? „Uprzejmie i rzeczowo, bez przesadnych przeprosin” mówi więcej niż „profesjonalnie”.
Pomoc OpenAI dla użytkowników ChatGPT radzi to samo prostszymi słowami: pisz jasno i konkretnie, podawaj tyle kontekstu, żeby model nie musiał się domyślać, a ton opisuj przymiotnikami.
Kolejność może być inna; ważne, żeby żadnej części nie brakowało.
Ten sam prompt przed i po
Przykładowa sytuacja: Joanna prowadzi małą pracownię krawiecką w Toruniu. Klientka pyta, dlaczego poprawka sukienki potrwa tydzień, skoro „to tylko skrócenie”. Pierwsza wersja promptu Joanny brzmiała: „Odpowiedz klientce, że poprawka potrwa tydzień”. Czat napisał trzy akapity przeprosin i zaproponował rabat, którego Joanna nie zamierzała dawać.
Ten sam prompt w szkielecie:
Rola: jesteś właścicielką małej pracowni krawieckiej, która rozmawia z klientkami bezpośrednio i rzeczowo.
Zadanie: napisz odpowiedź na wiadomość klientki.
Kontekst: klientka pyta, dlaczego skrócenie sukienki potrwa 7 dni. Sukienka ma podszewkę i ręcznie obrzucany dół, więc skrócenie to dwie warstwy i praca ręczna. Przed nami są zlecenia innych klientek. Nie proponuj rabatu ani przyspieszenia.
Format: najwyżej 5 zdań, bez nagłówków, na końcu jedno pytanie, czy termin jej odpowiada.
Ton: uprzejmy, spokojny, bez przepraszania za to, że praca wymaga czasu.
Wiadomość klientki: [UZUPEŁNIJ: wklej treść wiadomości bez nazwiska i numeru telefonu]Druga odpowiedź była krótka, wyjaśniała, z czego wynika czas pracy, i kończyła się pytaniem. Joanna zmieniła jedno słowo i wysłała.
Zwróć uwagę na nawiasy kwadratowe. W tym kursie każde miejsce, które musisz wypełnić swoją treścią, jest oznaczone jako [UZUPEŁNIJ: …]. Przed wysłaniem promptu przeszukaj go wzrokiem pod kątem tego znacznika; czat potraktuje zostawiony nawias dosłownie i może zmyślić brakujące dane.
Uniwersalny szablon i trzy skróty
Poniższy szablon możesz skopiować do notatek i używać do każdego nowego zadania. Kolejne lekcje dają gotowe wersje do konkretnych sytuacji, ale wszystkie z niego wyrastają.
Jesteś [UZUPEŁNIJ: rola, np. doświadczona specjalistka obsługi klienta w sklepie internetowym].
Twoje zadanie: [UZUPEŁNIJ: co ma powstać, jednym zdaniem].
Kontekst: [UZUPEŁNIJ: kto jest odbiorcą, co się wydarzyło, jakie są ograniczenia, czego nie wolno obiecywać].
Format: [UZUPEŁNIJ: długość, układ, elementy obowiązkowe].
Ton: [UZUPEŁNIJ: dwa lub trzy przymiotniki oraz czego unikać].
Zanim zaczniesz, zadaj mi maksymalnie 3 pytania, jeśli brakuje Ci informacji potrzebnych do dobrego wyniku.Ostatnie zdanie szablonu jest bardzo przydatne przy zadaniach, w których nie wiesz, co jeszcze podać. Czat dopyta o termin, odbiorcę albo cel, a Ty odpowiesz zamiast zgadywać.
Nie każde zadanie wymaga pełnego szkieletu. Trzy krótsze warianty, które sprawdzają się na co dzień:
- Szybka poprawka: zadanie i format, bez roli. „Skróć ten tekst do 3 zdań, zachowaj daty i kwoty: [UZUPEŁNIJ: tekst]”.
- Wyjaśnienie: rola i odbiorca. „Wyjaśnij jak doświadczony księgowy osobie, która dopiero założyła firmę, czym jest [UZUPEŁNIJ: pojęcie]”.
- Burza mózgów: zadanie, liczba pomysłów i kryterium. „Daj 10 pomysłów na [UZUPEŁNIJ: temat], każdy w jednym zdaniu, odrzuć te, które wymagają budżetu”.
Interfejs ChatGPT i nazwy funkcji zmieniają się co kilka miesięcy. Szkielet promptu działa niezależnie od wersji aplikacji, a także w innych czatach AI.
Jeśli chcesz zrozumieć, dlaczego szkielet działa i jak czat przetwarza polecenie, zajrzyj do kursu Kurs ChatGPT od zera. Ten kurs skupia się na gotowych promptach do skopiowania.
Najważniejsze w 3 punktach
- Prompt składasz z roli, zadania, kontekstu, formatu i tonu; najczęściej brakuje kontekstu, czyli informacji, które znasz tylko Ty.
- Miejsca do wypełnienia oznaczaj wyraźnie jako [UZUPEŁNIJ: …] i sprawdzaj przed wysłaniem, czy żadne nie zostało puste.
- Zdanie „zadaj mi maksymalnie 3 pytania, jeśli czegoś brakuje” chroni przed odpowiedzią opartą na domysłach.
Źródła
- OpenAI Help Center, „Prompt engineering best practices for ChatGPT” (dostęp 16.10.2026): https://help.openai.com/en/articles/10032626-prompt-engineering-best-practices-for-chatgpt
- OpenAI, Terms of Use dla Europejskiego Obszaru Gospodarczego, aktualizacja 16.01.2026 (dostęp 16.10.2026): https://openai.com/policies/eu-terms-of-use/