Moduł 1 · Co AI robi dobrze, a co źle
Jak działa model językowy i dlaczego brzmi pewnie nawet wtedy, gdy się myli
Po tej lekcji będziesz wiedzieć, skąd bierze się płynny i pewny ton odpowiedzi ChatGPT i Claude oraz które rodzaje błędów występują najczęściej w pracy prawniczej.
Ten kurs to materiał edukacyjny, nie porada prawna ani konsultacja specjalisty. Nie zastępuje radcy prawnego, adwokata, inspektora ochrony danych ani samorządu zawodowego. Stan narzędzi: listopad 2026. Modele i funkcje zmieniają się szybko, dlatego zawsze sprawdzaj, co oferuje Twoje konto.
ChatGPT w pracy prawnika: co dzieje się pod spodem
Model językowy układa odpowiedź na podstawie wzorców w danych, na których był trenowany. Tak opisuje to pomoc OpenAI: ChatGPT ma dawać użyteczne odpowiedzi w oparciu o wzorce, ale jak każdy model językowy może wytworzyć wynik błędny albo mylący. Bez włączonych narzędzi model nie otwiera Dziennika Ustaw ani repertorium orzeczeń. Składa zdania, które pasują do pytania i do stylu pisma prawniczego.
Stąd bierze się efekt, który zaskakuje najbardziej: tekst jest gładki, uporządkowany, z numerami artykułów i fachowymi zwrotami, więc wygląda na dzieło kolegi po fachu. Pomoc OpenAI mówi wprost, że model może wyrażać dużą pewność także w błędnych odpowiedziach ("Confidence isn't reliability"). Ton odpowiedzi nie jest więc miarą jej prawdziwości.
Cztery typowe błędy w pracy prawniczej
OpenAI opisuje halucynację jako sytuację, w której model podaje treści niezgodne z faktami, na przykład błędne definicje, daty i fakty, zmyślone cytaty, badania lub powołania na nieistniejące źródła oraz pewne odpowiedzi na pytania niejednoznaczne. Dla prawnika przekłada się to na konkretne ryzyka: numer artykułu z innej ustawy, brzmienie przepisu sprzed nowelizacji, wyrok, którego nie ma, definicja ustawowa podana własnymi słowami modelu, ale w cudzysłowie.
Druga grupa to nieaktualność. Model zna dane tylko do pewnej daty, a prawo polskie zmienia się nieustannie. Wyszukiwanie w sieci, funkcja Deep research i interpreter kodu mogą poprawić dokładność, a pomoc OpenAI wskazuje, że zależą one od planu, a wyszukiwanie jest co do zasady domyślnie włączone dla modeli (sprawdź w swoim koncie, czy ikona wyszukiwania jest aktywna). Odpowiedź z cytowanymi źródłami nadal wymaga otwarcia tych źródeł.
Trzecia grupa: brak dostępu. Model może nie dotrzeć do strony z powodu błędu technicznego, płatnego dostępu albo ustawień witryny, a Ty nie zawsze się o tym dowiesz, jeśli odpowiedź nie wskaże źródeł. Czwarta: uproszczenie. Przy sprawach spornych model potrafi przedstawić jedno stanowisko jako pewnik.
Przykład fikcyjny. Radca prawny Anna Zielińska z Lublina pyta model o termin na wniesienie pewnego środka i dostaje odpowiedź z numerem artykułu oraz zdaniem, które brzmi jak cytat z ustawy. Po sprawdzeniu w Dzienniku Ustaw okazuje się, że przepis był zmieniany, a zdanie w odpowiedzi łączy dwa różne brzmienia. Pani Anna zachowała kontrolę, bo traktowała odpowiedź jako pierwszy szkic, tak jak zaleca pomoc OpenAI.
Do czego to prowadzi w kancelarii
Z tego wynika prosta zasada pracy: model jest dobrym pomocnikiem przy organizowaniu tekstu, a słabym źródłem prawa. Wynik zawsze trafia do Ciebie jako szkic, a odpowiedzialność za treść pisma zostaje po stronie prawnika. Kolejne lekcje pokazują, które zadania nadają się do powierzenia modelowi i jak sprawdzać wyniki.
Najważniejsze w 3 punktach
- Model językowy układa tekst według wzorców z danych, więc płynny i pewny styl nie dowodzi poprawności treści.
- Najczęstsze błędy to błędne definicje, daty i cytaty, zmyślone źródła, nieaktualność oraz uproszczenie spraw spornych.
- Odpowiedź modelu traktuj jak pierwszy szkic i sprawdzaj w oficjalnym źródle każdy cytat, datę i odwołanie do dokumentu.
Szkolisz cały zespół kancelarii lub działu prawnego? Zobacz pakiety dla firm: Kursy dla firm
Źródła
- OpenAI, Does ChatGPT tell the truth?, https://help.openai.com/en/articles/8313428-does-chatgpt-tell-the-truth, pobrano 20.11.2026.
- Opracowanie własne VITA, przykłady fikcyjne.
- Postacie i kancelarie w przykładach są fikcyjne.