Czym jest kreatywność w pracy i skąd startujesz

Po tej lekcji będziesz wiedzieć, czym jest kreatywność w pracy według definicji używanej w badaniach, i opiszesz swój punkt startowy w trzech wymiarach. To mapa, do której wrócisz w projekcie końcowym.

Kreatywność: nowe i użyteczne

W potocznym języku „kreatywny” znaczy często „artystyczny”. W psychologii pracy definicja jest prostsza i bardziej praktyczna. Mark Runco i Garrett Jaeger opisali ją w 2012 r. jako „standardową definicję kreatywności”: pomysł jest kreatywny, gdy jest oryginalny (nowy w danym miejscu) i użyteczny (działa, rozwiązuje problem, ktoś z niego skorzysta). Samo „nowe” to jeszcze nie kreatywność. Nowy formularz, którego nikt nie rozumie, jest po prostu nowy.

Z tej definicji wynikają dwie ważne rzeczy dla pracy:

• Pomysł nie musi być nowy dla świata. Wystarczy, że jest nowy w Twoim zespole i lepszy od obecnego sposobu działania.
• Użyteczność ocenia odbiorca: klient, kolega z innego działu, przełożony. Dlatego kreatywne myślenie zawsze kończy się sprawdzeniem, czy pomysł działa.

Teresa Amabile z Harvard Business School wskazała w artykule „How to Kill Creativity” (1998) trzy składniki kreatywności w organizacji: wiedzę fachową, umiejętność myślenia twórczego (elastyczność, łączenie odległych informacji) i motywację, zwłaszcza wewnętrzną, czyli zainteresowanie samym problemem. Ten kurs ćwiczy głównie drugi składnik, ale zobaczysz też, jak środowisko pracy wzmacnia albo gasi pozostałe.

Przykład, który będzie wracał w kursie

W kursie śledzisz fikcyjną firmę: sklep internetowy z rowerami z Poznania. Kasia prowadzi tam ośmioosobowy zespół obsługi klienta. Zespół odpowiada na maile i telefony, a od kilku miesięcy ma ten sam kłopot: klienci dzwonią z pytaniami o montaż roweru po dostawie, a kolejka połączeń rośnie w każdy poniedziałek.

Zespół próbował już tego, co oczywiste: dłuższe dyżury, gotowe szablony odpowiedzi, dodatkowa osoba na telefonie w poniedziałki. Kolejka zmalała na chwilę i wróciła. To typowy sygnał, że problem wymaga innego podejścia, a nie więcej tego samego. W kolejnych lekcjach zobaczysz, jak Kasia przechodzi od pierwszych pomysłów do małego testu.

Trzy wymiary samodiagnozy

Zanim zaczniesz ćwiczyć techniki, sprawdź, od czego startujesz. Samodiagnoza nie ocenia Twojej wartości. Pokazuje, co warto ćwiczyć najpierw.

1. Otwartość na nowe podejścia. Jak szybko oceniasz cudzy pomysł jako „nierealny”? Kiedy ostatnio zmieniłeś zdanie pod wpływem argumentu? Szybka ocena nie jest wadą charakteru, tylko nawykiem, który wyprzedza myślenie.

2. Tolerancja niepewności. Twórcza praca rzadko ma z góry znany wynik. Jeśli niepewność jest dla Ciebie bardzo nieprzyjemna, będziesz skracać etap szukania pomysłów i wybierać pierwsze rozwiązanie, które zmniejsza napięcie.

3. Kontekst zespołu. Czy w Twoim zespole można zadać „głupie” pytanie? Czy błąd jest informacją, czy powodem do szukania winnego? Środowisko może wzmacniać albo tłumić pomysły niezależnie od Twoich predyspozycji. Więcej o tym w module 5.

Narzędzie do samodzielnej refleksji, nie test psychologiczny.

Kreatywności można się uczyć

Częsty mit mówi, że kreatywni ludzie się rodzą. Badania nad szkoleniami pokazują co innego. Ginamarie Scott, Lyle Leritz i Michael Mumford przeanalizowali w 2004 r. wyniki 70 badań nad programami treningu kreatywności i stwierdzili, że dobrze zaprojektowane szkolenia poprawiają wyniki, zwłaszcza gdy uczą konkretnych technik pracy z problemem i dają ćwiczenia na realnych zadaniach. Dlatego w tym kursie każda lekcja kończy się ćwiczeniem.

Nie ma jednego profilu „kreatywnej osoby”. Księgowa, która upraszcza obieg faktur, i projektant reklam korzystają z tych samych mechanizmów: zauważają problem, szukają wielu możliwości, wybierają i sprawdzają.

Najważniejsze w 3 punktach

1. Kreatywny pomysł jest jednocześnie oryginalny i użyteczny, a jego użyteczność sprawdza odbiorca.
2. Kreatywność w organizacji wymaga wiedzy fachowej, umiejętności myślenia twórczego i motywacji.
3. Kreatywności można się uczyć: zacznij od szczerej samodiagnozy i jednego wymiaru do pracy.

Źródła

• M. A. Runco, G. J. Jaeger, „The Standard Definition of Creativity”, Creativity Research Journal 24(1), 2012, s. 92–96, https://doi.org/10.1080/10400419.2012.650092
• T. M. Amabile, „How to Kill Creativity”, Harvard Business Review, wrzesień–październik 1998, https://hbr.org/1998/09/how-to-kill-creativity
• G. Scott, L. E. Leritz, M. D. Mumford, „The Effectiveness of Creativity Training: A Quantitative Review”, Creativity Research Journal 16(4), 2004, s. 361–388, https://doi.org/10.1080/10400410409534549
• Sklep rowerowy z Poznania i biuro z Lublina w przykładach są fikcyjne.