Moduł 1 · Mobbing i dyskryminacja: definicje w Kodeksie pracy przed i po 5.11.2026
Mobbing w pracy: co to jest i jak definiuje go Kodeks pracy od 5.11.2026
Po tej lekcji wskażesz, co według Kodeksu pracy w brzmieniu od 5.11.2026 jest mobbingiem, kto może go dopuścić się wobec pracownika i czego przepis za mobbing nie uznaje.
To materiał edukacyjny, nie porada prawna ani konsultacja specjalisty. Kurs nie zastępuje prawnika, inspektora ochrony danych, specjalisty IT, lekarza ani psychologa. Zakres obowiązków zależy od firmy, jej wielkości, regulaminów i układów zbiorowych. Kurs nie chroni przed kontrolą, karą ani sporem, bo każdą sprawę oceniają organy i sądy według jej okoliczności.
Mobbing w pracy co to jest według nowego art. 94³
Od 5.11.2026 art. 94³ § 2 Kodeksu pracy mówi krótko: mobbing to zachowania polegające na uporczywym nękaniu pracownika. Cała reszta przepisu rozwija to jedno zdanie. Następny przepis wyjaśnia, że uporczywość oznacza zachowania powtarzalne, nawracające lub stałe, i dodaje, że mobbingiem nie są zachowania incydentalne, choćby naruszały dobra osobiste pracownika. Jedno ostre słowo na zebraniu może więc naruszać cudze dobra, a mimo to nie spełnia definicji mobbingu. Trzy takie same wybuchy w ciągu miesiąca to już pytanie o powtarzalność.
Katalog przejawów w § 4 obejmuje upokarzanie, uwłaczanie, zastraszanie, zaniżanie oceny przydatności zawodowej, nieuzasadnioną krytykę, poniżanie lub ośmieszanie, utrudnianie funkcjonowania w środowisku pracy oraz izolowanie albo eliminowanie z zespołu. Mogą występować samodzielnie lub łącznie, ale zawsze pod warunkiem, że przyjmują postać uporczywego nękania. Utrudnianie funkcjonowania obejmuje możliwość osiągania efektów pracy, wykonywania zadań, wykorzystania kompetencji, komunikacji ze współpracownikami i dostęp do koniecznych informacji. Wykluczenie kogoś z wątku mailowego, od którego zależy jego praca, może się w nim mieścić.
Kto może mobbingować i jak to wygląda w praktyce
Przepis § 8 nie ogranicza kręgu sprawców do szefa. Mobbing może pochodzić od pracodawcy, przełożonego, osoby na równorzędnym stanowisku, podwładnego, innego pracownika oraz osób wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, od pojedynczej osoby lub grupy. Zachowania mogą mieć elementy fizyczne, werbalne lub pozawerbalne (§ 5). Mobbingiem jest też nakazywanie takich zachowań innym i zachęcanie do nich (§ 6). Przełożony, który poleca zespołowi "nie odpowiadać na maile Pawła", nie unika odpowiedzialności tym, że sam nikogo nie izoluje.
Według § 7 zachowania z wcześniejszych paragrafów są mobbingiem, choćby ich celem nie było uporczywe nękanie. W praktyce liczą się fakty: co się działo i jak długo. Deklarowany zamiar sprawcy nie przesądza sprawy.
Czego przepis za mobbing nie uznaje
Według § 9 mobbingiem nie mogą być uznane uzasadnione i wyrażone we właściwej formie zachowania wobec pracownika, w szczególności rozliczanie z powierzonej pracy lub jej krytyka. Rzeczowa uwaga do raportu, termin, ocena wyników według jasnych kryteriów mieszczą się poza definicją. Granicę wyznaczają dwa pytania: czy zachowanie było uzasadnione i czy wyrażono je w odpowiedniej formie. Z § 10 wynika, że ocena jest zindywidualizowana i uwzględnia okoliczności konkretnego przypadku, w tym rodzaj zachowań i sytuację pracownika. Ostatecznie ocenia ją sąd, więc w tej lekcji i w całym kursie nie ma werdyktów "to jest mobbing".
Przy roszczeniach § 11 przewiduje, że pracownik, który doznał mobbingu, może dochodzić od pracodawcy zadośćuczynienia nie niższego niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę albo odszkodowania. Kwotę minimalnego wynagrodzenia ustalają odrębne przepisy.
Najważniejsze w 3 punktach
- Od 5.11.2026 mobbing to uporczywe nękanie pracownika: zachowania powtarzalne, nawracające lub stałe, a incydentalne zdarzenie mobbingiem nie jest.
- Sprawcą może być przełożony, współpracownik, podwładny lub grupa, a zachowania mogą być fizyczne, werbalne i pozawerbalne.
- Uzasadniona i właściwie wyrażona krytyka oraz rozliczanie z pracy nie są mobbingiem, a ocenę przeprowadza się indywidualnie według okoliczności.
Szkolisz cały zespół? Zobacz pakiety dla firm: Kursy dla firm.
Źródła
- Ustawa z 26.06.1974 Kodeks pracy, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245, art. 94³ w brzmieniu od 5.11.2026 (§ 2-11).
- Ustawa z 19.06.2026 o zmianie Kodeksu pracy oraz Kodeksu postępowania cywilnego, Dz.U. 2026 poz. 1046, art. 1 pkt 5 i art. 6.
- Akty prawne: https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1245 (dostęp 12.11.2026).
- Postacie i firmy w przykładach są fikcyjne.