Moduł 1 · Wprowadzenie do Node.js
Jak działa Node.js: V8, pętla zdarzeń i nieblokujące I/O
Po tej lekcji zrozumiesz, jak Node.js wykonuje kod JavaScript poza przeglądarką, czym jest pętla zdarzeń i dlaczego jeden wątek potrafi obsłużyć wiele żądań naraz. Nauczysz się też rozpoznawać kod, który tę pętlę blokuje.
Aktualne na: październik 2026. Przykłady sprawdziliśmy w Node.js 24.22.0 (linia LTS, silnik V8 13.6, biblioteka libuv 1.52).
Node.js w jednym zdaniu
Node.js to środowisko uruchomieniowe, które bierze silnik JavaScript V8 z przeglądarki Chrome i dokłada do niego to, czego przeglądarka nie daje: dostęp do plików, sieci, procesów i zmiennych środowiskowych. Dzięki temu ten sam język, którego używasz w interfejsie, obsługuje także serwer.
W całym kursie budujesz backend fikcyjnej księgarni Lektura z Lublina: katalog książek, zamówienia, opinie klientów i logowanie. Ceny trzymamy w groszach jako liczby całkowite, np. „Lalka” kosztuje 4990 gr, czyli 49,90 zł. Unikasz w ten sposób błędów zaokrągleń, które pojawiają się przy liczbach zmiennoprzecinkowych (0.1 + 0.2 w JavaScript daje 0.30000000000000004).
Node.js składa się z dwóch głównych warstw:
- V8 kompiluje i wykonuje kod JavaScript;
- libuv to biblioteka w języku C, która obsługuje wejście i wyjście: gniazda sieciowe, pliki, timery oraz pulę wątków pomocniczych (domyślnie 4, zmienisz to zmienną
UV_THREADPOOL_SIZE).
Jeden wątek i pętla zdarzeń
Twój kod JavaScript działa w jednym wątku. Gdy serwer księgarni czyta plik albo czeka na odpowiedź bazy danych, nie stoi w miejscu: zleca operację systemowi lub puli wątków libuv i od razu bierze się za następne zadanie. Kiedy operacja się skończy, jej funkcja zwrotna trafia do kolejki, a pętla zdarzeń wywoła ją, gdy wątek będzie wolny.
Między fazami Node.js opróżnia kolejkę process.nextTick i mikrozadań (Promise). Źródło: dokumentacja Node.js.
Dokładną kolejność widać na prostym przykładzie:
console.log('A');
setTimeout(() => console.log('B'), 0);
Promise.resolve().then(() => console.log('C'));
process.nextTick(() => console.log('D'));
console.log('E');
// Wynik: A, E, D, C, BNajpierw wykonuje się cały kod synchroniczny (A, E). Potem Node.js opróżnia kolejkę process.nextTick (D) i mikrozadania obietnic (C). Timer (B) czeka na fazę timers kolejnego obiegu pętli, nawet z opóźnieniem 0 ms.
Nieblokujące I/O w praktyce
Porównaj dwa sposoby czytania pliku z zamówieniami:
import { readFileSync } from 'node:fs';
import { readFile } from 'node:fs/promises';
const dane = readFileSync('zamowienia.csv', 'utf8'); // blokuje wątek do końca odczytu
const dane2 = await readFile('zamowienia.csv', 'utf8'); // oddaje wątek, wraca po odczycieWersja synchroniczna jest wygodna w skrypcie uruchamianym raz, np. przy starcie aplikacji. W obsłudze żądania HTTP jest szkodliwa: przez czas odczytu serwer nie obsłuży żadnego innego klienta. Ta sama zasada dotyczy ciężkich obliczeń. Pętla, która przez 2 sekundy liczy raport sprzedaży, zatrzymuje na 2 sekundy wszystkie żądania, bo działa w tym samym wątku co serwer.
Gdy naprawdę musisz liczyć dużo, masz trzy wyjścia: podzielić pracę na mniejsze kawałki, przenieść ją do osobnego wątku (node:worker_threads) albo do osobnego procesu, np. zadania uruchamianego w nocy.
Kiedy Node.js, a kiedy coś innego
Node.js dobrze sprawdza się w aplikacjach, które głównie czekają: API przekazujące dane między bazą a interfejsem, czaty, powiadomienia, integracje z innymi systemami. Księgarnia Lektura to typowy przykład. Większość czasu serwer czeka na bazę danych, a samo przetwarzanie trwa milisekundy.
Słabiej wypada przy długich obliczeniach na procesorze, np. konwersji dużych plików multimedialnych czy trenowaniu modeli. Tam lepsze są języki i biblioteki projektowane do obliczeń, a Node.js może je co najwyżej wywoływać.
Na podstawie przewodnika Node.js „Don't Block the Event Loop”.
Najważniejsze w 3 punktach
- Node.js to silnik V8 plus biblioteka libuv, która obsługuje pliki, sieć, timery i pulę 4 wątków pomocniczych.
- Kod JavaScript działa w jednym wątku, a pętla zdarzeń wywołuje funkcje zwrotne po zakończeniu operacji; najpierw synchroniczny kod, potem
nextTicki obietnice, potem fazy pętli. - Funkcje
Synci długie obliczenia w obsłudze żądania blokują wszystkich klientów; używaj wersji asynchronicznych, strumieni alboworker_threads.
Źródła
- Node.js, The Node.js Event Loop, stan na październik 2026: https://nodejs.org/en/learn/asynchronous-work/event-loop-timers-and-nexttick
- Node.js, Don't Block the Event Loop (or the Worker Pool): https://nodejs.org/en/learn/asynchronous-work/dont-block-the-event-loop
- Node.js v24, Command-line API, zmienna UV_THREADPOOL_SIZE (domyślnie 4): https://nodejs.org/docs/latest-v24.x/api/cli.html
- Node.js, harmonogram wydań (24 LTS do 30.04.2028): https://github.com/nodejs/Release
- Wersje V8 i libuv odczytane z
process.versionsw Node.js 24.22.0 (październik 2026).