Cel, marzenie i zadanie: pojęcia i horyzonty czasowe

Po tej lekcji odróżnisz cel od marzenia, zadania i obowiązku oraz dobierzesz horyzont czasowy, w którym cel ma sens.

Marzenie, cel, zadanie: trzy różne rzeczy

W codziennej rozmowie słowo „cel” znaczy wszystko: od „chcę być szczęśliwa” po „wyślę dziś raport”. W planowaniu warto te rzeczy rozdzielić, bo każda wymaga innego traktowania.

• Marzenie albo kierunek to ogólny obraz tego, czego chcesz: „chcę rozwijać się zawodowo”, „chcę mieć spokojniejsze finanse”. Daje energię, ale nie mówi, co zrobić w poniedziałek.
• Cel to opis konkretnego stanu w przyszłości, który da się sprawdzić: „do 30 czerwca 2027 r. prowadzę samodzielnie zespół trzech osób”. Ma wynik i termin.
• Zadanie to pojedyncza czynność, którą wykonujesz w jednym podejściu: „umówię rozmowę z kierowniczką na czwartek”.
• Obowiązek to coś, co musisz robić tak czy inaczej (np. comiesięczne raporty). Obowiązki zajmują czas, więc trzeba je uwzględnić w planie, ale same w sobie nie są celami rozwojowymi.

Przez cały kurs będziesz śledzić jeden fikcyjny przykład. Ola, specjalistka obsługi klienta w sklepie internetowym z Gdańska, mówi: „Chcę się rozwijać”. To kierunek. Po rozmowie z samą sobą formułuje cel: „W ciągu 12 miesięcy chcę zostać koordynatorką zespołu obsługi klienta”. Pierwsze zadanie: „W tym tygodniu zapytam przełożonego, jakie kompetencje są wymagane na tym stanowisku”.

Fikcyjny przykład używany w całym kursie.

Horyzonty czasowe celów

Cele różnią się długością. Dobór horyzontu wpływa na to, jak szczegółowy może być plan.

• Cel długoterminowy (rok i dłużej) wyznacza kierunek. Szczegółowy plan na 3 lata zwykle się nie sprawdza, bo zmienia się praca, rynek i Ty. Wystarczy opis wyniku i kilka kamieni milowych.
• Cel średnioterminowy (zwykle kwartał, czyli około 90 dni) to najwygodniejsza jednostka planowania: wystarczająco długa, żeby zrobić coś ważnego, i wystarczająco krótka, żeby zobaczyć postęp.
• Cel krótkoterminowy (tydzień, miesiąc) przekłada kwartał na konkretne zadania w kalendarzu.

Dobra praktyka: im dalszy horyzont, tym mniej szczegółów. Im bliższy, tym bardziej konkretne zadania z dniem i godziną.

Cele w różnych obszarach życia

Cele nie dotyczą tylko pracy. Typowe obszary to: praca i kariera, finanse, zdrowie i ruch, relacje, nauka, odpoczynek. Cele z różnych obszarów konkurują o ten sam czas i tę samą energię. Jeśli Ola zaplanuje awans, kurs języka angielskiego, bieg na 10 km i remont mieszkania w tym samym kwartale, coś na pewno się nie uda. W kolejnych lekcjach nauczysz się wybierać, co jest teraz najważniejsze.

Obszary przykładowe, możesz dobrać własne.

Po co w ogóle planować

Planowanie nie gwarantuje sukcesu. Daje trzy praktyczne korzyści: wiesz, na czym skupić uwagę, a z czego świadomie rezygnujesz; możesz sprawdzać postęp zamiast oceniać się „na oko”; łatwiej Ci rozmawiać o celu z innymi (przełożonym, rodziną), bo możesz go jasno nazwać. W następnej lekcji zobaczysz, co mówią o tym badania psychologii pracy.

Najważniejsze w 3 punktach

1. Kierunek daje motywację, cel ma sprawdzalny wynik i termin, zadanie to jedna czynność do wykonania.
2. Kwartał (około 90 dni) to wygodny horyzont planowania; im dalej w czasie, tym mniej szczegółów.
3. Cele z różnych obszarów życia konkurują o ten sam czas, więc trzeba wybierać.

Źródła

• E. A. Locke, G. P. Latham, „Building a Practically Useful Theory of Goal Setting and Task Motivation: A 35-Year Odyssey”, American Psychologist 57(9), 2002, s. 705-717, https://doi.org/10.1037/0003-066X.57.9.705
• S. R. Covey, „7 nawyków skutecznego działania” (nawyk 2: zaczynaj z wizją końca), Rebis, wydanie polskie, https://www.franklincovey.com/the-7-habits/