Jakie podatki i składki płaci jednoosobowa firma

Po tej lekcji rozpiszesz wszystkie obciążenia publiczne jednoosobowej firmy: podatek dochodowy, VAT, składki społeczne i zdrowotną, oraz odróżnisz przychód od dochodu. Aktualne na: październik 2026.

W kursie śledzisz dwie fikcyjne osoby. Kasia Lis z Poznania od 1 marca 2026 r. prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą (JDG): tworzy strony internetowe dla małych firm, jest zwolniona z VAT i wybrała ryczałt. Paweł Sowa z Gniezna od kilku lat prowadzi firmę elektryczną, jest czynnym podatnikiem VAT i rozlicza się według skali podatkowej. Na ich liczbach sprawdzisz każdy przepis.

Cztery strumienie pieniędzy do państwa

Osoba prowadząca JDG ma wobec państwa cztery rodzaje obowiązków. Każdy ma inną podstawę i inny termin:

• PIT, czyli podatek dochodowy od osób fizycznych. Płacisz go w jednej z form: skala podatkowa, podatek liniowy albo ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Formę wybierasz sam (moduł 1, lekcja 2).
• VAT, czyli podatek od towarów i usług. Płacisz go tylko jako czynny podatnik VAT. Przy sprzedaży do 240 000 zł rocznie możesz korzystać ze zwolnienia, o ile Twoja działalność nie jest z niego wyłączona (moduł 4).
• Składki społeczne w ZUS: emerytalna, rentowa, wypadkowa, dobrowolna chorobowa, a przy pełnym ZUS także Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Nowa firma płaci je przez pierwsze lata w obniżonej wysokości (moduł 5).
• Składka zdrowotna, też w ZUS. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania i dochodu albo przychodu.

PIT, ryczałt i VAT wpłacasz na swój mikrorachunek podatkowy: indywidualny numer rachunku, który wygenerujesz na podatki.gov.pl na podstawie NIP. Wszystkie składki wpłacasz jednym przelewem na rachunek składkowy w ZUS, widoczny na Platformie Usług Elektronicznych ZUS.

Stan na październik 2026. Źródła: podatki.gov.pl, biznes.gov.pl, ZUS.

Przychód, koszt, dochód: trzy słowa, które musisz rozróżniać

Przychód to kwota należna od klienta za wykonaną usługę lub sprzedany towar. Powstaje co do zasady w dniu wykonania usługi, nie później niż w dniu wystawienia faktury albo otrzymania zapłaty. Nie musisz mieć pieniędzy na koncie, żeby mieć przychód.

Koszt uzyskania przychodu to wydatek poniesiony po to, żeby osiągnąć przychód albo zachować jego źródło, o ile ustawa o PIT go nie wyłącza. Laptop do pracy, hosting, paliwo do auta firmowego to typowe koszty. Mandat czy kolacja z klientem już nie.

Dochód to przychód minus koszty. Od dochodu liczysz podatek na skali i na podatku liniowym. Na ryczałcie podstawą jest przychód, a kosztów nie odliczasz wcale.

Przykład Pawła: w październiku 2026 r. wystawił faktury na 15 000 zł netto i poniósł 4 200 zł kosztów (materiały, paliwo, telefon). Dochód za miesiąc to 10 800 zł. Kasia w tym samym miesiącu wystawiła faktury bez VAT na 13 500 zł. Ponieważ jest na ryczałcie, podatek liczy od przychodu 13 500 zł (pomniejszonego tylko o zapłacone składki), choć wydała 300 zł na hosting i programy.

Gdzie załatwiasz sprawy firmy

Większość spraw załatwisz online:

• CEIDG na biznes.gov.pl: rejestracja firmy, zmiana formy opodatkowania, zawieszenie. Od 1 listopada 2026 r. wniosek o wpis do CEIDG złożysz wyłącznie elektronicznie.
• e-Urząd Skarbowy (podatki.gov.pl): zeznania roczne, mikrorachunek, pisma do urzędu skarbowego.
• PUE/eZUS: dokumenty i rozliczenia składek.
• e-Doręczenia: od 1 października 2026 r. każda firma wpisana do CEIDG powinna mieć adres do doręczeń elektronicznych. Pisma z urzędów trafiają właśnie tam.
• KSeF: Krajowy System e-Faktur, w którym wystawiasz i odbierasz faktury dla firm (moduł 2).

Przykład fikcyjny. Stan przepisów na październik 2026.

Najważniejsze w 3 punktach

1. JDG płaci PIT (w wybranej formie), VAT (jeśli nie jest zwolniona), składki społeczne i składkę zdrowotną.
2. Przychód to kwota należna, dochód to przychód minus koszty; na ryczałcie podatek liczysz od przychodu.
3. Podatki wpłacasz na mikrorachunek, składki na rachunek składkowy, a pisma z urzędów odbierasz przez e-Doręczenia.

Źródła

• Serwis podatki.gov.pl, „Stawki i limity” (PIT dla firm), dostęp: październik 2026, https://www.podatki.gov.pl/podatki-firmowe/pit/stawki-i-limity
• Biznes.gov.pl, „Mikrorachunek podatkowy dla PIT, CIT lub VAT”, https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00247
• Biznes.gov.pl, „Jak opłacać składki ZUS”, https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00277
• Biznes.gov.pl, „e-Doręczenia dla przedsiębiorców”, https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/004495
• Gov.pl (MRiT), „Jesień 2026 pod znakiem cyfrowych zmian dla przedsiębiorców”, https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/jesien-2026-pod-znakiem-cyfrowych-zmian-dla-przedsiebiorcow--wiecej-spraw-zalatwisz-online
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 14, 22, 23, ISAP: https://isap.sejm.gov.pl
• Postacie Kasi i Pawła są fikcyjne.

Materiał edukacyjny, nie porada podatkowa. Stan na październik 2026.