Przejdź do treści
RODO i AI Act: jak wdrożyć sztuczną inteligencję w firmie zgodnie z prawemModuł 1 · lekcja 1 z 3
Za darmo4 min czytania

Moduł 1 · Podstawy RODO i jego zastosowanie w AI

Czym jest RODO i kiedy dotyczy systemów AI

Po tej lekcji rozpoznasz, kiedy system AI przetwarza dane osobowe w rozumieniu RODO, i ustalisz, kto w projekcie jest administratorem, a kto podmiotem przetwarzającym.

RODO a sztuczna inteligencja: punkt wyjścia

RODO, czyli rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679, stosuje się od 25 maja 2018 roku. Nie wspomina wprost o sztucznej inteligencji, bo jest neutralne technologicznie: liczy się to, czy przetwarzasz dane osobowe, a nie to, jakim narzędziem. Jeśli chatbot czyta wiadomość klienta z imieniem i numerem zamówienia, jeśli model ocenia CV kandydata albo jeśli algorytm wylicza ryzyko płatności, RODO ma zastosowanie w pełnym zakresie.

Przez cały kurs będziemy śledzić fikcyjną firmę Nordlab sp. z o.o. z Gdańska. To sklep internetowy z wyposażeniem domu, który zatrudnia około 120 osób. Anna, koordynatorka ds. ochrony danych, dostała od zarządu trzy projekty: chatbota obsługi klienta opartego na modelu językowym zewnętrznego dostawcy, narzędzie do wstępnej selekcji CV oraz ocenę ryzyka przy płatnościach odroczonych. Każdy z nich przetwarza dane osobowe, więc każdy musi być zgodny z RODO.

W Polsce RODO uzupełnia ustawa z 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. 2019 poz. 1781). Organem nadzorczym jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO).

Czym są dane osobowe w projekcie AI

Art. 4 pkt 1 RODO definiuje dane osobowe jako informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej. Kluczowe jest słowo „możliwej”. Osobę można zidentyfikować pośrednio, na przykład przez identyfikator internetowy, lokalizację albo kombinację cech.

W projektach AI dane osobowe pojawiają się w kilku miejscach jednocześnie:

  • dane treningowe: teksty, zdjęcia, nagrania lub rekordy klientów użyte do uczenia lub dostrajania modelu,
  • dane wejściowe (prompty): to, co pracownik albo klient wpisuje do narzędzia,
  • dane wyjściowe: wynik modelu o konkretnej osobie, np. ocena kandydata, to także dane osobowe,
  • logi i historia rozmów zapisywane przez narzędzie lub dostawcę.

Szczególne kategorie danych z art. 9 RODO (m.in. dane o zdrowiu, dane biometryczne służące do jednoznacznej identyfikacji, poglądy polityczne, przekonania religijne, orientacja seksualna) mają dodatkową ochronę. Ich przetwarzanie jest co do zasady zakazane, chyba że zachodzi jeden z wyjątków z art. 9 ust. 2. W Nordlabie klient może w czacie napisać o swojej chorobie, żeby uzasadnić zwrot towaru. To sygnał, że chatbot musi mieć zasady postępowania z takimi informacjami.

Gdzie w systemie AI pojawiają się dane osobowe

Na podstawie art. 4 pkt 1 RODO.

Administrator czy podmiot przetwarzający

Art. 4 pkt 7 RODO mówi, że administrator ustala cele i sposoby przetwarzania. Art. 4 pkt 8 opisuje podmiot przetwarzający, który przetwarza dane w imieniu administratora. Od tej kwalifikacji zależy, kto odpowiada za podstawę prawną, obowiązek informacyjny i realizację praw osób.

W praktyce Nordlabu wygląda to tak:

  • Nordlab decyduje, że chatbot ma odpowiadać na pytania o zamówienia. Jest administratorem danych klientów.
  • Dostawca modelu językowego, który przetwarza rozmowy wyłącznie na polecenie Nordlabu, działa zwykle jako podmiot przetwarzający. Potrzebna jest umowa powierzenia z art. 28 RODO.
  • Jeżeli dostawca używa rozmów także do własnych celów, np. do ulepszania swoich modeli, w tym zakresie sam ustala cele i może stać się odrębnym administratorem. To trzeba wyjaśnić w umowie i w ustawieniach usługi przed wdrożeniem.
Administrator a podmiot przetwarzający w projekcie AI

Art. 4 pkt 7 i 8 oraz art. 28 RODO.

Pierwsze kroki przed wdrożeniem

Zanim Anna zgodzi się na którykolwiek projekt, zadaje cztery pytania:

  1. Jakie dane osobowe trafią do systemu i od kogo pochodzą?
  2. Kto ustala cel przetwarzania: my, dostawca, czy obie strony?
  3. Czy pojawią się dane szczególnych kategorii z art. 9?
  4. Czy system będzie oceniał ludzi lub podejmował decyzje, które ich dotyczą?

Odpowiedzi trafiają do krótkiej notatki projektowej. W kolejnych modułach Anna rozwinie ją w rejestr czynności, ocenę skutków (DPIA) i umowę z dostawcą. Pamiętaj też o skali odpowiedzialności: za najpoważniejsze naruszenia art. 83 ust. 5 RODO przewiduje administracyjne kary do 20 mln euro lub do 4% całkowitego rocznego światowego obrotu (zastosowanie ma kwota wyższa). Dla jednostek sektora finansów publicznych polska ustawa ogranicza karę do 100 000 zł (art. 102 ust. 1).

Najważniejsze w 3 punktach

  1. RODO obejmuje każdy system AI, który przetwarza dane osobowe: w treningu, w promptach, w wynikach i w logach.
  2. Administrator ustala cele i sposoby przetwarzania, a podmiot przetwarzający działa na jego polecenie na podstawie umowy z art. 28 RODO.
  3. Zanim wdrożysz narzędzie AI, ustal zakres danych, role stron, obecność danych z art. 9 i to, czy system ocenia ludzi.

Źródła

Materiał edukacyjny, nie porada prawna. W konkretnej sprawie skonsultuj się z inspektorem ochrony danych lub prawnikiem.

Następna: Zasady przetwarzania danych według RODO w projektach AI

24 lekcje i certyfikat w abonamencie.

Program kursu

Karta wymagana · anulujesz jednym kliknięciem · Mam już konto