Moduł 1 · Podstawy suplementacji: prawo i ocena dowodów
Czym jest suplement diety i jak reguluje go prawo
Po tej lekcji odróżnisz suplement diety od leku, sprawdzisz produkt w rejestrze Głównego Inspektoratu Sanitarnego i przeczytasz etykietę tak, żeby wiedzieć, co naprawdę kupujesz.
Suplement diety to żywność, nie lek
Polska ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia (art. 3 ust. 3 pkt 39) definiuje suplement diety jako środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety. Jest skoncentrowanym źródłem witamin, składników mineralnych lub innych substancji o działaniu odżywczym albo fizjologicznym i ma postać do dawkowania: kapsułki, tabletki, saszetki, krople. Definicja wyłącza produkty, które mają właściwości produktu leczniczego.
Z tej definicji wynika najważniejsza różnica:
Na podstawie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. 2023 poz. 1448 ze zm.) i rozporządzenia (UE) nr 1169/2011.
Skoro suplement jest żywnością, jego producent nie musi przed sprzedażą udowadniać, że produkt działa. Musi natomiast spełnić wymagania prawa żywnościowego: skład z dozwolonych form witamin i składników mineralnych, poprawne oznakowanie, bezpieczeństwo. Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 (art. 7 ust. 3) zabrania przypisywania jakiejkolwiek żywności właściwości zapobiegania chorobom, ich leczenia lub wyleczenia. Hasło „leczy stawy” na suplemencie jest więc niezgodne z prawem.
Powiadomienie GIS: co znaczy, a czego nie znaczy
Według art. 29 ustawy firma, która wprowadza suplement po raz pierwszy do obrotu w Polsce, musi powiadomić Głównego Inspektora Sanitarnego. Podaje m.in. nazwę produktu, postać, wzór polskiej etykiety, skład jakościowy i ilościowy oraz dane firmy z NIP. Po powiadomieniu GIS może wszcząć postępowanie wyjaśniające (art. 30), na przykład gdy skład budzi wątpliwości albo produkt wygląda na lek.
Powiadomienie to nie jest pozwolenie ani certyfikat jakości. Produkt pojawia się w publicznym rejestrze, ale wpis nie potwierdza, że suplement działa, ani że partia w aptece ma dokładnie deklarowany skład. Rejestr przydaje się do czego innego: pokazuje, czy produkt w ogóle został zgłoszony i czy toczy się wobec niego postępowanie.
Na podstawie art. 29 i 30 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
Co musi być na etykiecie
Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (§ 5) wymaga na opakowaniu m.in.:
- określenia „suplement diety”;
- nazw kategorii składników, które charakteryzują produkt;
- porcji zalecanej do spożycia w ciągu dnia i ostrzeżenia, żeby jej nie przekraczać;
- stwierdzenia, że suplement nie może zastępować zróżnicowanej diety;
- informacji, żeby przechowywać produkt w miejscu niedostępnym dla małych dzieci;
- zawartości składników w liczbach, w przeliczeniu na porcję dzienną, a dla witamin i składników mineralnych także w procentach referencyjnych wartości spożycia (RWS).
Ten sam akt (§ 4) mówi, że porcja dzienna witaminy lub składnika mineralnego ma dawać co najmniej 15% RWS i uwzględniać górne bezpieczne poziomy spożycia. Ostatnia zmiana rozporządzenia weszła w życie we wrześniu 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1115) i dopisała do wykazu dozwolonych form m.in. L-treonian magnezu.
Na co uważać przy zakupie
Kilka sygnałów, które powinny Cię zatrzymać:
- obietnica leczenia albo „zastąpienia leków”;
- mieszanka bez podanej ilości każdego składnika;
- dawka, której nie da się przeliczyć na porcję dzienną;
- sklep internetowy spoza UE bez polskiej etykiety (taki produkt mógł nigdy nie przejść przez polski system powiadomień).
Słowo „naturalny” niczego nie gwarantuje. Rośliny też zawierają substancje silnie działające, a Unia Europejska zakazała w żywności np. preparatów z liści aloesu z pochodnymi hydroksyantracenu, właśnie ze względu na ryzyko dla zdrowia (rozporządzenie (UE) 2021/468; wrócimy do tego w module 6).
Najważniejsze w 3 punktach
- Suplement diety to w prawie żywność: uzupełnia dietę, nie leczy i nie może obiecywać leczenia.
- Powiadomienie GIS to zgłoszenie, nie certyfikat skuteczności ani jakości.
- Etykieta musi podawać określenie „suplement diety”, porcję dzienną, ostrzeżenia i ilość składników w przeliczeniu na porcję.
Źródła
- Ustawa z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1448 ze zm., art. 3, 29, 30, https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/1448/text.html
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 79, § 4 i § 5, https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/79/text.html
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 19 sierpnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety, Dz.U. 2026 poz. 1115, https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1115/text.pdf
- Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, art. 7, https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2011/1169/oj
- Dyrektywa 2002/46/WE w sprawie suplementów żywnościowych, https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2002/46/oj
- Główny Inspektorat Sanitarny, Rejestr produktów objętych powiadomieniem, https://rejestrzp.gis.gov.pl/
Materiał edukacyjny, nie porada medyczna. Przy chorobie, przyjmowaniu leków, w ciąży lub karmieniu piersią decyzję o suplemencie podejmij z lekarzem lub farmaceutą.