Przedziały wiekowe i nazwy pokoleń: skąd się wzięły i na ile są pewne

Po tej lekcji będziesz wiedzieć, jak najczęściej dzieli się ludzi na pokolenia, skąd wzięły się te nazwy i dlaczego granice lat bywają różne. Nauczysz się też, jak mówić o wieku współpracowników bez opierania się na etykietach.

Przykłady postaci i firm w tym kursie są przykładowe. Podziały pokoleń są umowne: różne źródła podają różne przedziały lat.

Cztery nazwy, które słyszysz w pracy

W rozmowach o zespole najczęściej padają cztery określenia: baby boomers, pokolenie X, pokolenie Y (millenialsi) i pokolenie Z. Amerykański ośrodek badawczy Pew Research Center dzieli je tak: pokolenie X to roczniki 1965-1980, millenialsi to 1981-1996, a pokolenie Z zaczyna się od rocznika 1997. Dla boomersów Pew nawiązuje do podziału amerykańskiego urzędu statystycznego (Census Bureau): objął on nim 19 lat, od wyżu urodzeń w 1946 roku do wyraźnego spadku po 1964 roku, czyli roczniki 1946-1964.

To jest jeden z podziałów, nie ustalony fakt. Sam Pew pisze, że granice pokoleń „nie są dokładną nauką” i należy traktować je głównie jako narzędzia do analiz. Dodaje też, że dane częściej pokazują raczej ciągłość między pokoleniami niż wyraźną granicę. Najmłodsi i najstarsi członkowie jednej grupy mogą mieć więcej wspólnego z sąsiednią.

Jeden z podziałów pokoleń według Pew Research Center

Podział umowny. Źródło: Pew Research Center, 2019 (boomersi według Census Bureau). Wiek: rok 2026 minus rocznik.

Skąd te nazwy i dlaczego granice się różnią

Nazwy nadają badacze, dziennikarze i firmy doradcze, nie same osoby, których dotyczą. Powstały głównie w Stanach Zjednoczonych i odwołują się do tamtejszych wydarzeń, na przykład powojennego wyżu. Rudolph i współautorzy (Journal of Business and Psychology, 2021) zwracają uwagę, że badacze spoza USA stosują te same etykiety, choć wydarzenia, które miały ukształtować pokolenie, w ich krajach wyglądały inaczej. Polski przykład: osoba urodzona w 1975 roku dorastała w innych realiach niż jej amerykańska rówieśniczka, bo zmiana ustroju po 1989 roku przypadła na czas, gdy była nastolatką. Kto urodził się piętnaście lat później, zna tamte czasy już z opowieści.

Ci sami autorzy piszą, że początek i koniec poszczególnych pokoleń różnią się w zależności od źródła. Opisują oni metaanalizę Costanzy i współpracowników, w której daty początku i końca pokoleń różniły się o 3 do 9 lat, zależnie od badania, mierzonych zmiennych i źródła przedziałów. Z tego wynika praktyczna zasada: jeśli ktoś mówi „to typowe dla millenialsów”, zapytaj, czyje granice ma na myśli.

Co z tego wynika w zespole

Rocznik mówi Ci tylko, ile ktoś ma lat. Nie mówi, jak pracuje, czego oczekuje ani jak woli się komunikować. Osoba z rocznika 1980 należy do pokolenia X, a z rocznika 1981 do millenialsów, choć dzieli je rok. Podobnie osoba z 1964 roku jest boomerem, a z 1965 roku należy już do pokolenia X, mimo że obie przeszły podobne etapy życia.

W firmie warto więc mówić o roczniku lub etapie życia, kiedy to konieczne, a etykiet używać ostrożnie. Zdanie „ona jest z pokolenia Z, więc pewnie woli komunikator” jest przypuszczeniem. Zdanie „zapytam, jak jej wygodniej się komunikować” jest informacją, której szukasz.

Co o różnicach między pokoleniami mówią badania, pokazuje następna lekcja.

Ćwiczenie praktyczne

Przykład fikcyjny: w firmie logistycznej z Łodzi pracują Anna (rocznik 1996), Marek (rocznik 1964), Kasia (rocznik 1980) i Tomek (rocznik 1997). a) Przypisz każdą z osób do pokolenia według podziału z tej lekcji. b) Zaznacz, kto leży tuż przy granicy dwóch grup. c) Napisz po jednym zdaniu, którym zastąpisz etykietę w rozmowie o planowaniu szkolenia.

Przykładowa odpowiedź: a) Anna należy do millenialsów (1981-1996), Marek to boomer (1946-1964), Kasia to pokolenie X (1965-1980), Tomek to pokolenie Z (od 1997). b) Wszyscy czworo leżą na ostatnim lub pierwszym roczniku swojej grupy: przy granicy przesuniętej o rok trafiliby do sąsiedniej. Anna i Tomka dzieli rok urodzenia, a trafiają do różnych pokoleń. c) Zamiast „Tomek jako zetka pewnie woli e-learning” napisz „zapytam Tomka, w jakiej formie najlepiej mu się uczy”. Zamiast „Marek jest z innej epoki” napisz „sprawdzę z Markiem, które narzędzia zna, a w których chce pomocy”.

Ćwiczenia ze wszystkich lekcji kursu są też zebrane w zeszycie do wydruku: zeszyt ćwiczeń (PDF). Na końcu zeszytu są przykładowe rozwiązania, zajrzyj do nich dopiero po własnej próbie.

Najważniejsze w 3 punktach

Nazwy pokoleń i ich granice są umowne: różne źródła podają różne lata, a Pew zaznacza, że to narzędzie, nie dokładna nauka.
Rocznik mówi o wieku, nie o stylu pracy. Sąsiednie roczniki z różnych grup bywają do siebie bardziej podobne niż dwie osoby z jednej grupy.
W rozmowie o zespole lepiej zapytać konkretną osobę, niż przypisywać jej cechy z etykiety.

Źródła

Pew Research Center, Michael Dimock, „Defining generations: Where Millennials end and Generation Z begins”, 17.01.2019 (przedziały Millennials, pokolenia X i Z, uwagi o granicach): pewresearch.org.
Rudolph C. W., Rauvola R. S., Costanza D. P., Zacher H., „Generations and Generational Differences: Debunking Myths in Organizational Science and Practice and Paving New Paths Forward”, Journal of Business and Psychology 36(6), 2021, s. 945-967, DOI 10.1007/s10869-020-09715-2 (różne granice dat, z odwołaniem do Costanza i in., 2012).
Lekcja oparta na zweryfikowanych źródłach i na praktyce. Postacie są fikcyjne.