Wypadek na przerwie nie zostawia czasu na szukanie przepisów, dlatego kolejność działań warto znać wcześniej. BHP nauczyciela sprowadza się do czterech rzeczy: pilnujesz nadzoru nad uczniami, reagujesz na wypadek według ustalonej kolejności, umiesz udzielić pierwszej pomocy i obchodzisz się ostrożnie z danymi uczniów. Poniżej znajdziesz te kroki w skrócie. Całość rozwija kurs BHP, pierwsza pomoc i RODO w szkole: obowiązki nauczyciela krok po kroku, który jest w abonamencie VITA.
To materiał edukacyjny, nie porada prawna, i nie zastępuje praktycznego szkolenia z pierwszej pomocy ani szkolenia BHP w Twojej szkole. Stan prawny: listopad 2026.
Kto za co odpowiada
Obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę leży na nauczycielu (art. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela). Dyrektor sprawuje opiekę nad uczniami i odpowiada za organizację bezpieczeństwa (art. 7 Karty Nauczyciela, art. 68 ust. 1 Prawa oświatowego). Rozporządzenie o BHP w szkołach zabrania prowadzenia zajęć bez nadzoru upoważnionej osoby (§ 13) i wymaga, by przerwy odbywały się pod nadzorem nauczyciela (§ 14).
Stałej liczby opiekunów na przerwie ani na wycieczce rozporządzenia nie podają. Liczbę i organizację opieki ustala się według wieku uczniów, ich stanu zdrowia i warunków (§ 32), a szczegóły dyżurów zapisuje dyrektor w regulaminie lub statucie.
Co zrobić, gdy uczeń ulegnie wypadkowi
- Zapewnij poszkodowanemu opiekę i zadbaj, by nic mu już nie groziło w tym miejscu.
- Sprowadź fachową pomoc medyczną i, w miarę możliwości, udziel pierwszej pomocy (§ 40 rozporządzenia). W nagłym zagrożeniu dzwonisz pod 112 i wykonujesz polecenia dyspozytora.
- Zawiadom dyrektora, który zawiadamia rodziców i pozostałe osoby wskazane w § 41.
- Zabezpiecz miejsce zdarzenia (§ 42) i spisz własne notatki: godzinę, miejsce, świadków, to, co zrobiłeś.
- Protokół powypadkowy sporządza zespół powołany przez dyrektora (§ 43), nie nauczyciel.
Wzór notatki, która ułatwia pracę zespołowi, jest w kursie jako plik do wydruku. Zobacz też Dokumentację nauczyciela krok po kroku, jeśli chcesz uporządkować pozostałe papiery.
Wycieczka, sala i ewakuacja
Zanim wyjdziesz z klasą poza szkołę, sprawdź, czy dyrektor zatwierdził kartę wycieczki, czy masz pisemne zgody rodziców (§ 8 rozporządzenia o turystyce i krajoznawstwie) i listę uczniów z numerem telefonu do rodzica. Wyjście zapisuje się w rejestrze wyjść grupowych. Podczas burzy, śnieżycy i gołoledzi wycieczek nie organizuje się (§ 33 rozporządzenia o BHP). W trakcie wyjścia policz uczniów przy wyjeździe, na miejscu i przed powrotem.
Przed lekcją rzuć okiem na salę: przejścia, sprzęt, gniazdka, plan ewakuacji w widocznym miejscu. Jeśli w sali jest zagrożenie, nie rozpoczynasz zajęć, a gdy pojawi się w trakcie, przerywasz je i wyprowadzasz uczniów (§ 19). Szkoła ćwiczy ewakuację co najmniej raz w roku i powiadamia o terminie straż pożarną nie później niż na tydzień wcześniej (rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, § 17). Listy kontrolne sali i wycieczki są w kursie BHP, pierwsza pomoc i RODO w szkole jako pliki do wydruku.
Pierwsza pomoc: co warto mieć w głowie
Pracownicy szkoły podlegają przeszkoleniu w zakresie udzielania pierwszej pomocy (§ 21 rozporządzenia). Według wytycznych ERC i polskiego tłumaczenia PRC z 2025 roku przy osobie nieprzytomnej najpierw oceniasz, czy możesz bezpiecznie podejść, potem dzwonisz pod 112, a oddech oceniasz w trakcie łączenia, nie dłużej niż 10 sekund. Przy braku prawidłowego oddechu zaczynasz uciskać klatkę piersiową i prosisz kogoś o AED, który może obsłużyć każdy, bo prowadzi użytkownika głosowo.
Dziecko wymaga innej techniki niż dorosły, a polski rozdział wytycznych o dzieciach jest wciąż w przygotowaniu. Te kroki warto więc przećwiczyć na fantomie z instruktorem. Pogłębienie znajdziesz w kursie Pierwsza pomoc: RKO, AED, rany i zadławienie krok po kroku. W kursie o BHP nauczyciela przeglądamy też zadławienie, krwotok, drgawki, uraz głowy, reakcję alergiczną i hipoglikemię, bez dawek leków.
Leki i uczeń przewlekle chory
Pracownik szkoły może podawać leki uczniowi tylko za swoją pisemną zgodą (art. 21 ust. 3 ustawy o opiece zdrowotnej nad uczniami). Sposób opieki nad uczniem przewlekle chorym ustala się wspólnie z pielęgniarką lub higienistką szkolną, rodzicami i dyrektorem. Jeśli rodzic prosi Cię o podanie leku, nie odmawiaj w korytarzu i nie obiecuj: skieruj go do dyrektora i pielęgniarki.
Dane uczniów: o czym pamiętać
Administratorem danych jest szkoła, a Ty przetwarzasz je w jej imieniu. W praktyce oznacza to kilka nawyków: bierzesz tylko dane, których potrzebujesz, wysyłasz je kanałem ustalonym w szkole, ukrywasz adresy w mailu do wielu osób i nie omawiasz stanu zdrowia ucznia w komunikatorze. Naruszenie, na przykład mail do złego adresata lub zgubiony pendrive, zgłaszasz od razu dyrektorowi lub inspektorowi ochrony danych, bo administrator ma w miarę możliwości 72 godziny na zgłoszenie do organu nadzorczego (art. 33 RODO). Szerzej o tym pisze kurs RODO w codziennej pracy.
Nagrania z monitoringu szkoła przechowuje nie dłużej niż 3 miesiące (art. 108a ust. 4 Prawa oświatowego), a zasady dotyczące telefonów uczniów ustala statut (art. 99 pkt 4).
Trudne sytuacje: agresja, substancje, kryzys
Gdy uczeń jest agresywny albo wygląda na będącego pod wpływem alkoholu lub innych substancji, nie diagnozujesz go i nie zostawiasz samego. Zapewniasz bezpieczeństwo jemu i klasie, zawiadamiasz dyrektora, który zawiadamia rodziców według procedury szkoły, a przy zagrożeniu zdrowia lub życia dzwonisz pod 112. Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich (art. 4) nakłada społeczny obowiązek zawiadomienia o demoralizacji, w tym o używaniu alkoholu i substancji psychoaktywnych, rodziców lub opiekuna, szkoły, sądu rodzinnego lub Policji. Uczniowi w kryzysie psychicznym możesz podać numer 116 111, telefon zaufania dla dzieci i młodzieży. Dorosłym w kryzysie emocjonalnym służy 116 123; godziny jego działania sprawdź na oficjalnej stronie.
Czego unikać
Nie zostawiaj klasy bez nadzoru, nawet na chwilę, jeśli nikt jej nie przejmuje. Nie rozpoczynaj zajęć w sali, w której jest zagrożenie. Nie ustalaj sam dawek ani nie podawaj leków bez zgody i ustaleń. Nie pisz protokołu powypadkowego zamiast zespołu. Nie obiecuj uczniowi tajemnicy, gdy mówi o czymś, co zagraża jego życiu lub zdrowiu. Nie przekazuj danych innego dziecka rodzicowi, który o nie prosi.
Jeśli chcesz przejść przez te zagadnienia z przykładami, listami kontrolnymi i zeszytem ćwiczeń, zajrzyj do kursu BHP, pierwsza pomoc i RODO w szkole: obowiązki nauczyciela krok po kroku.