Zarządzanie projektami od podstaw sprowadza się do pięciu rzeczy, które trzeba zapisać, zanim ktokolwiek zacznie pracować: po co jest projekt, co do niego należy, kto za co odpowiada, kiedy ma się skończyć i ile może kosztować. Reszta (statusy, spotkania, zmiany) jest utrzymywaniem tych pięciu ustaleń. Poniżej kolejność kroków, wzory do przeniesienia do firmy i błędy, które najczęściej zjadają czas. Jeśli wolisz uczyć się na ćwiczeniach z przykładową odpowiedzią, zobacz kurs Zarządzanie projektami od podstaw.
Czy to w ogóle projekt
Projekt ma datę końcową, daje wynik, którego firma jeszcze nie miała, i ma ograniczony zespół oraz budżet. Wdrożenie nowego systemu zgłoszeń w łódzkim biurze jest projektem. Obsługa reklamacji według znanej procedury jest pracą bieżącą. Różnica ma znaczenie praktyczne: pracy bieżącej wystarczy procedura, projekt potrzebuje planu i osoby, która go pilnuje. Taką osobą nie musi być etatowy kierownik projektu, często jest nią pracownik z kilkoma innymi obowiązkami.
Jak skutecznie zarządzać projektem: sześć kroków
- Zapisz cel tak, żeby dało się go sprawdzić. "Usprawnić obsługę klienta" nic nie mówi. "Do 31 marca skrócić pierwszą odpowiedź na zgłoszenie z dwóch dni do jednego" można zmierzyć.
- Napisz kartę projektu na jednej stronie: cel, uzasadnienie, rezultaty z kryteriami odbioru, kamienie milowe, budżet, role oraz osobno zakres i to, co jest poza zakresem. Wzór karty z przykładem znajdziesz w kursie, a puste pola do wydruku dostajesz w materiałach do pobrania.
- Wypisz interesariuszy, czyli osoby, które projekt dotyka lub które mogą go zablokować, i ustal, kto ma dostać jaką informację i jak często.
- Zbuduj harmonogram projektu: podziel pracę na pakiety, przy każdym wpisz czas i poprzednika, policz ścieżkę krytyczną (najdłuższy ciąg zależnych zadań, który wyznacza najkrótszy czas projektu) i dodaj bufor.
- Policz budżet razem z rezerwą i sprawdź, czy ludzie mają na projekt czas. Plan, w którym informatyk pracuje 0,4 etatu, a w kadrach figuruje na 0,3, zawali się przy pierwszym urlopie.
- Prowadź rejestr ryzyka i każdą zmianę zakresu przyjmuj na piśmie, z wpływem na termin i koszt.
Harmonogram projektu: przykład w liczbach
Przykład fikcyjny. Firma z Katowic otwiera punkt obsługi klienta. Siedem zadań trwa od 2 do 6 dni roboczych, a po wyliczeniu zależności najkrótszy czas projektu wynosi 17 dni. Dwa zadania (zamówienie sprzętu i jego instalacja) mają po 2 dni zapasu, więc ich opóźnienie o dzień czy dwa nie ruszy terminu. Konfiguracja oprogramowania zapasu nie ma, dlatego kierownik projektu przydzielił do niej najbardziej doświadczoną osobę i sprawdza ją co tydzień. Gdy ktoś zgłasza opóźnienie, ścieżkę przelicza się od nowa, bo krytyczne może okazać się inne zadanie niż przedtem. Wykres Gantta pokazuje ten sam plan na osi czasu, ale liczy się z tabeli zależności, nie z ręcznego przeciągania pasków.
Ryzyka, status i zamknięcie
Zarządzanie ryzykiem w projekcie zaczyna się od zdań w formie "jeśli... to...": jeśli dostawca spóźni się ze sprzętem, to szkolenie przesunie się o tydzień. Każde ryzyko dostaje ocenę prawdopodobieństwa i wpływu, reakcję (uniknąć, ograniczyć, przenieść albo zaakceptować) oraz właściciela z terminem przeglądu. W trakcie realizacji raport statusu mieści się na jednej stronie: co zrobiono, co dalej, jak stoją termin i budżet, jakie są ryzyka i jakiej decyzji potrzebujesz. Wskaźniki realizacji projektu najlepiej sprowadzić do kilku liczb: procent ukończonych pakietów, zużycie bufora, zużycie rezerwy budżetowej. Projekt zamyka się odbiorem według kryteriów z karty, spotkaniem z wnioskami i przekazaniem wyniku osobie, która będzie z niego korzystać.
Czego unikać
- Startu bez karty projektu. Bez niej każdy rozumie cel po swojemu, a spór wychodzi dopiero przy odbiorze.
- Zakresu zapisanego tylko po stronie "co robimy". Lista rzeczy poza zakresem oszczędza najwięcej rozmów o "jeszcze jednej drobnostce".
- Harmonogramu bez zależności i bufora. Same daty z kalendarza nie mówią, które zadanie wolno opóźnić.
- Budżetu bez rezerwy i bez zbadania, czy ludzie mają czas.
- Zmian zakresu przyjmowanych ustnie na korytarzu. Wniosek na piśmie z wpływem na termin i koszt zajmuje kwadrans i chroni projekt.
- Raportów statusu, które mówią "wszystko idzie dobrze", bo nikt nie zmierzył terminu ani budżetu.
Jeśli projekt dotyczy umów z wykonawcą albo danych osobowych (lista interesariuszy też może je zawierać), ustal zasady z działem prawnym lub inspektorem ochrony danych. To nie porada prawna.
Co obejmuje kurs
Kurs o zarządzaniu projektami od podstaw ma osiem modułów: od karty projektu, przez interesariuszy, harmonogram i budżet, po ryzyka, statusy i zamknięcie. Ostatni moduł to plan własnego projektu, czyli dokument do użycia w firmie, oraz egzamin z certyfikatem do sprawdzenia online. Przy temacie ryzyka pogłębisz wiedzę w kursie Zarządzanie ryzykiem, budżet w Budżetowaniu firmy, a metody zwinne w kursie Scrum od podstaw.
Najczęstsze pytania
Zarządzanie projektami od podstaw: od czego zacząć?
Od karty projektu: celu, zakresu i poza zakresem, rezultatów, budżetu i ról. Dopiero na jej podstawie robi się harmonogram.
Co to jest harmonogram projektu?
To plan zadań w czasie: kto robi co, w jakiej kolejności, ile to trwa i od czego zależy. Wizualnie pokazuje go wykres Gantta, a wyliczenia opierają się na zależnościach między zadaniami.
Co to jest karta projektu?
Dokument na jednej stronie, który potwierdza cel, zakres, rezultaty, budżet i role oraz daje kierownikowi projektu umocowanie sponsora.
Co to jest ścieżka krytyczna?
Najdłuższy ciąg zależnych zadań, który wyznacza najkrótszy możliwy czas projektu. Opóźnienie zadania z tej ścieżki przesuwa koniec projektu.
Jak wygląda zarządzanie ryzykiem w projekcie na przykładach?
Rejestr zawiera wpisy typu "jeśli dostawca się spóźni, to start szkolenia przesunie się o tydzień" z oceną, reakcją i właścicielem. Wzór rejestru jest w kursie.
Szkolenie dla całego zespołu
Jeżeli projekty prowadzi w Twojej firmie kilka osób, łatwiej pracować na wspólnych wzorach. Pakiet dla zespołu od 5 osób i raport postępów dla HR opisuje strona Kursy dla firm. Pojedynczy uczestnik zacznie od pierwszej lekcji kursu o zarządzaniu projektami, a plan swojego projektu zbuduje w module ósmym.