Rola trenera i trzy poziomy celu

Po tej lekcji opiszesz cztery role, w których pracujesz z klientem fitness, i rozpiszesz jego cel na trzy poziomy: cel długoterminowy, kamień milowy i cel sesji.

Trener, który prowadzi, a nie tylko liczy powtórzenia

Klient przychodzi do Ciebie z ciałem, ale też z kalendarzem, przyzwyczajeniami, wcześniejszymi próbami i własnym zdaniem o sobie. Plan treningowy jest ważny, ale o tym, czy klient zostanie z Tobą na dłużej, decyduje coś więcej: czy rozumie, po co ćwiczy, czy czuje się wysłuchany i czy umie trenować także wtedy, gdy Ciebie przy nim nie ma.

W tym kursie będziemy towarzyszyć jednej klientce. Marta ma 38 lat, mieszka w Gdańsku, pracuje przy biurku i ma dwie córki w wieku szkolnym. Przychodzi z celem „schudnąć przed latem”, a w rozmowie okazuje się, że najbardziej przeszkadza jej ból pleców po całym dniu przy komputerze. Na jej przykładzie zobaczysz każdy etap pracy: od pierwszej rozmowy po plan na kolejne miesiące.

Coaching w tym kursie oznacza styl prowadzenia, w którym klient współdecyduje o planie, a Ty pomagasz mu go wykonać. Nie jest to ani psychoterapia, ani doradztwo dietetyczne. Granice kompetencji omawiamy dokładnie w lekcji trzeciej tego modułu.

Cztery role trenera

W ciągu jednej sesji przechodzisz między kilkoma rolami. Warto je nazwać, bo wtedy łatwiej zauważyć, której brakuje.

Edukator. Klient nie musi znać biomechaniki, ale powinien wiedzieć, po co robi ćwiczenie. Zamiast „trzy serie przysiadu” powiedz Marcie: „Przysiad wzmacnia uda i pośladki, dzięki temu łatwiej Ci będzie podnosić córkę i nosić zakupy”. Wyjaśnienie celu ćwiczenia wspiera poczucie sensu, o którym więcej powiemy w module o motywacji.

Przewodnik motywacji. Nie poganiasz, tylko pomagasz klientowi odkryć własne powody działania. Pytasz: „Co sprawiło, że dziś przyszłaś mimo zmęczenia?”, zamiast mówić „musisz się bardziej postarać”.

Obserwator. Patrzysz, jak klient się porusza, oddycha i reaguje na wysiłek, słuchasz, co mówi o śnie i stresie. Notujesz to, bo na tych obserwacjach opierasz zmiany planu.

Partner w procesie. Cele klienta zmieniają się razem z jego życiem. Każda sesja jest ciągiem dalszym poprzedniej rozmowy, a nie osobnym zdarzeniem.

Opracowanie własne na potrzeby kursu.

Trzy poziomy celu

Cel klienta prawie zawsze jest zbyt duży, żeby od razu zamienić go w trening. Dlatego rozpisujesz go na trzy poziomy.

Cel długoterminowy (3–12 miesięcy). To, co klient chce osiągnąć i co ma dla niego znaczenie. U Marty po rozmowie brzmi on: „Chcę bez bólu pleców przepracować dzień i mieć siłę na weekendowe wycieczki rowerowe z córkami”.

Kamień milowy (4–8 tygodni). Etap, który przybliża do celu i da się sprawdzić. Na przykład: „Przez 6 tygodni ćwiczę dwa razy w tygodniu i robię krótką przerwę na ruch w każdym dniu pracy”.

Cel sesji. Konkretne zadanie na dziś: „Nauczę się wzorca zawiasu biodrowego z kijem, żeby bezpiecznie podnosić rzeczy z podłogi”.

Przykład klientki Marty z Gdańska, opracowanie własne.

Każdy cel sesji powinien dać się powiązać z kamieniem milowym, a każdy kamień milowy z celem długoterminowym. Jeśli nie umiesz wskazać tego powiązania, klient też go nie zobaczy.

Najczęstsze pułapki na starcie

Plan zamiast relacji. Trener przynosi rozpisany program na pierwsze spotkanie, zanim dowie się, jak wygląda tydzień klienta. Program może być dobry, ale nie pasuje do życia.

Cel trenera zamiast celu klienta. Trener widzi „słaby core”, klient chce mieć siłę na rower. Obie rzeczy da się połączyć, ale punktem wyjścia jest język klienta.

Za dużo ról naraz. Gdy w jednej sesji tłumaczysz, motywujesz, korygujesz i planujesz, klient gubi wątek. Wybierz jedną rolę wiodącą na daną sesję.

Twoja praca nie polega na tym, żeby zmienić ciało klienta za niego. Polega na tym, żeby stworzyć warunki, w których klient sam to zrobi: plan, relację i narzędzia, z których korzysta także między sesjami.

Najważniejsze w 3 punktach

1. Pracujesz w czterech rolach: edukatora, przewodnika motywacji, obserwatora i partnera w procesie.
2. Cel klienta rozpisujesz na trzy poziomy, a każdy cel sesji łączysz z kamieniem milowym.
3. Punktem wyjścia jest język i życie klienta, a nie gotowy program trenera.

Źródła

• Teixeira P.J. i in., „Exercise, physical activity, and self-determination theory: A systematic review”, International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity 2012; 9: 78, https://doi.org/10.1186/1479-5868-9-78
• Miller W.R., Rollnick S., „Motivational Interviewing: Helping People Change and Grow”, wyd. 4, Guilford Press 2023, https://www.guilford.com/books/Motivational-Interviewing/Miller-Rollnick/9781462552795

Materiał edukacyjny, nie porada medyczna. Nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani fizjoterapeutą.