Co robi nauczyciel klas 1-3 i czego nie robi (zastrzeżenie kursu)

Po tej lekcji rozróżnisz zadania, które należą do Ciebie jako nauczyciela klas I-III, od tych, które należą do dyrektora, poradni albo wynikają ze statutu, i będziesz wiedzieć, czego ten kurs nie zastępuje.

We wrześniu mama Franka, ucznia klasy 2 w Kielcach, pyta wychowawczynię przy szatni: "Czy z Frankiem jest coś, z czym trzeba iść do specjalisty?". Wychowawczyni widzi, że chłopiec przepisuje z tablicy wolno i często gubi linijkę, ale odpowiedź "tak" albo "nie" nie należy do niej. Ta scena pokazuje, gdzie kończy się rola nauczyciela. (Przykład fikcyjny.)

Co należy do Ciebie

Karta Nauczyciela wylicza obowiązki wprost. Nauczyciel rzetelnie realizuje zadania związane ze stanowiskiem oraz z podstawowymi funkcjami szkoły: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę (art. 6 pkt 1). Ma też wspierać każdego ucznia w jego rozwoju (art. 6 pkt 2). Prawo oświatowe dodaje, że nauczycielem jest także wychowawca (art. 4 pkt 18), więc wychowawca klasy ma te same obowiązki co inni nauczyciele.

W klasach I-III uczysz w układzie zintegrowanym: podstawa programowa mówi, że edukacja wczesnoszkolna ma charakter zintegrowany. To dotyczy nauczyciela prowadzącego zajęcia z całą klasą, nauczyciela świetlicy, który organizuje czas dzieci po lekcjach, i nauczyciela wspomagającego, który pracuje obok wychowawcy. Organizację nauczania, wychowania i opieki w danym roku określa arkusz organizacji szkoły, który opracowuje dyrektor (art. 110 ust. 1 i 2 Prawa oświatowego).

Rozporządzenie o pomocy psychologiczno-pedagogicznej nakłada na nauczyciela jeszcze jedno zadanie: rozpoznawanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych uczniów, określanie ich mocnych stron i rozpoznawanie przyczyn niepowodzeń (§ 20 ust. 1 pkt 1-3). W szkole robisz to przez obserwację pedagogiczną w trakcie bieżącej pracy z uczniami (§ 20 ust. 2 pkt 2 lit. a).

Czego nie robisz

Nie diagnozujesz. Nauczyciel nie nadaje takich etykiet jak dysleksja czy ADHD, bo rozpoznanie należy do poradni. Opisujesz, co widzisz: że Franek przepisuje z tablicy wolniej niż reszta klasy, że w piątek przepisał dwa zdania w kwadrans, że gubi miejsce w tekście. Mama dostaje te fakty i informację, jak w szkole wygląda dalsza droga.

Nie zastępujesz też dyrektora. Zasady informowania rodziców o postępach i trudnościach ucznia ustala statut szkoły (art. 44b ust. 6 pkt 7 ustawy o systemie oświaty), a pomoc psychologiczno-pedagogiczną w szkole organizuje dyrektor (§ 4 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli mimo pomocy w szkole funkcjonowanie ucznia się nie poprawia, to dyrektor za zgodą rodziców występuje do publicznej poradni z wnioskiem o diagnozę (§ 20 ust. 11). Ty zbierasz obserwacje i uczestniczysz w tej drodze; szczegóły są w module 11.

Zastrzeżenie kursu

Ten kurs nie diagnozuje dzieci i nie zastępuje poradni, dyrektora, statutu, szkolenia BHP, szkolenia z pierwszej pomocy ani porady prawnej. Nie obiecuje, że uchroni Cię przed odpowiedzialnością, i nie twierdzi, że procedura jest taka sama w każdej szkole: szczegóły znajdziesz w statucie, regulaminach szkoły i u dyrektora. To materiał edukacyjny, nie porada prawna. Stan prawny: listopad 2026.

Tam, gdzie temat ma osobny kurs, kurs odsyła do niego jednym zdaniem. Dokumentację opisuje kurs "Dokumentacja nauczyciela krok po kroku: dziennik, plany, protokoły i wzory do druku", a bezpieczeństwo i pierwszą pomoc kurs "BHP, pierwsza pomoc i RODO w szkole: obowiązki nauczyciela krok po kroku".

Najważniejsze w 3 punktach

1. Do Twoich obowiązków należy nauczanie, wychowanie, opieka i bezpieczeństwo uczniów oraz obserwacja, która pomaga rozpoznać ich potrzeby.
2. Nauczyciel opisuje zachowania i umiejętności dziecka, nie diagnozuje i nie nadaje etykiet; diagnoza należy do poradni.
3. Kurs jest materiałem edukacyjnym: nie zastępuje statutu, dyrektora, poradni, szkoleń BHP i z pierwszej pomocy ani porady prawnej.

Źródła

• Ustawa Karta Nauczyciela (Dz.U. 2026 poz. 515), art. 6 pkt 1 i 2.
• Ustawa Prawo oświatowe (Dz.U. 2026 poz. 820 ze zm.), art. 4 pkt 18, art. 110 ust. 1 i 2.
• Ustawa o systemie oświaty (Dz.U. 2025 poz. 881 ze zm.), art. 44b ust. 6 pkt 7.
• Rozporządzenie w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej (Dz.U. 2023 poz. 1798), § 4 ust. 1, § 20 ust. 1, 2 i 11.
• Rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego (Dz.U. 2026 poz. 378 ze zm.), zał. 2, I etap edukacyjny.
• Postacie w przykładach są fikcyjne.